TL;DR
90% doanh nghiệp/cá nhân dùng AI sai cách: coi nó là “giúp việc” thay vì “cố vấn chiến lược”. Thay đổi mindset từ “sai vặt” (viết mail, dịch thuật) sang “tư vấn” (phản biện chiến lược, khám phá USP, thử nghiệm nhanh 100 phương án) sẽ tạo ra sự khác biệt giữa thành công và thất bại. Vốn liếng mới của thời đại AI là Prompt Capital - khả năng sai khiến AI hiệu quả. Người biết dùng AI làm “Cố vấn” sẽ thay thế người chỉ biết dùng AI làm “Giúp việc”.
Một sự thật mất lòng
Nếu bạn đang dùng chiếc iPhone 15 Pro Max chỉ để… chèn giấy cho đỡ kênh bàn, bạn có cảm thấy tự ái không?
Chắc là có. Nhưng thực tế là rất nhiều doanh nghiệp (và cả cá nhân) đang dùng AI y chang như vậy.
Họ dùng con AI siêu trí tuệ chỉ để:
- “Viết lại cái mail này cho lịch sự.”
- “Dịch đoạn này sang tiếng Anh.”
- “Tóm tắt cái biên bản cuộc họp dài lê thê.”
Đó là tư duy “Thuê giúp việc”. Bạn coi AI là một đứa thực tập sinh ngoan ngoãn, bảo gì làm nấy. Và đó là cách nhanh nhất để bạn trở nên tầm thường.
1. Nâng cấp vị thế: Từ “Culi” lên “Cố Vấn”
Thay vì coi AI là đứa làm việc vặt, hãy coi nó là một Cố vấn Chiến lược cấp cao (mà bạn không cần trả lương nghìn đô).
Case Study: Bán Bánh Mì
Giả sử bạn muốn mở xe bánh mì.
Cách dùng “Giúp việc”:
“Viết cho tao bài đăng Facebook khai trương xe bánh mì.” → Kết quả: Một bài văn mẫu chán ngắt: “Bánh mì ngon, bổ, rẻ, kính mời bà con cô bác…”
Cách dùng “Cố vấn”:
“Tôi muốn mở xe bánh mì ở khu văn phòng Q.1, cạnh tranh rất khốc liệt. Hãy đóng vai một Chuyên gia FnB lão làng, hãy vạch trần 3 điểm yếu chết người mà những người mới mở xe bánh mì hay mắc phải. Sau đó gợi ý cho tôi 1 điểm bán hàng độc nhất (USP) để dân văn phòng không thể chối từ.”
Bạn thấy sự khác biệt chưa?
- Cách 1 giúp bạn tiết kiệm 10 phút viết bài.
- Cách 2 có thể cứu bạn khỏi việc phá sản sau 3 tháng.
2. Kỷ nguyên của “Thử rồi tính” (Experimentation)
Ngày xưa, các cụ dạy: “Uốn lưỡi 7 lần trước khi nói”, làm ăn thì phải “Ăn chắc mặc bền”. Lập kế hoạch 6 tháng rồi mới dám chạy thử.
Nhưng trong thời đại AI, tốc độ mới là vua.
Bạn không cần họp team marketing 3 ngày để chốt slogan. Bạn có thể yêu cầu AI: “Ném cho tôi 50 cái slogan theo 5 phong cách khác nhau: Hài hước, Sang trọng, Bình dân, Gây sốc, Thơ ca.”
Chỉ mất 30 giây.
⚡ Mindset mới: Đừng cố tìm phương án hoàn hảo nhất ngay từ đầu. Hãy tìm ra 100 phương án khả thi và chọn cái tốt nhất. AI cho phép bạn sai 99 lần với chi phí bằng 0.
3. “Vốn Liếng” mới của dân văn phòng
Quên mấy cái chứng chỉ tin học văn phòng đi. Tài sản, hay cái “vốn” lớn nhất của bạn bây giờ là Prompt Capital.
Nghe nguy hiểm vậy thôi, chứ nó đơn giản là: Bạn có bao nhiêu “công thức” sai khiến được AI?
- Thằng A (trưởng phòng) làm báo cáo mất 1 tuần.
- Thằng B (nhân viên) có cái prompt “thần thánh”, quăng số liệu vào, AI nhả ra báo cáo phân tích sâu sắc trong 15 phút.
Thằng B đang sở hữu Vốn Prompt lớn hơn Thằng A. Và sớm muộn gì, Thằng B cũng sẽ vượt mặt.
4. Vậy giờ làm gì? (Action Plan)
Đừng chỉ đọc xong rồi gật gù. Hãy thử ngay 3 điều này vào ngày mai:
- Cấm dùng AI để viết mail: (Đùa thôi, dùng cũng được). Nhưng hãy thử dùng nó để phản biện. Trước khi gửi mail cho sếp/khách hàng, hãy paste vào AI và bảo: “Nếu bạn là sếp của tôi, đọc mail này bạn có thấy khó chịu chỗ nào không? Sửa lại cho khéo léo hơn xem.”
- Xây kho “Vũ khí” riêng: Mở một file Note, mỗi khi viết được một câu lệnh nào ra kết quả xịn, hãy lưu lại ngay. Đó là “của để dành” sau này đấy.
- Tư duy “Sếp - Cố vấn”: Mỗi khi định gõ một câu lệnh, hãy tự hỏi: “Mình đang sai vặt nó, hay mình đang thảo luận với nó?”
🚀 Chốt lại: AI không thay thế con người. Nhưng người biết dùng AI làm “Cố vấn” sẽ thay thế người chỉ biết dùng AI làm “Giúp việc”. Bạn chọn phe nào?