TL;DR
AI có 3 cấp độ: ANI (Narrow AI - đang dùng hàng ngày: ChatGPT, Siri), AGI (General AI - thông minh ngang người, chưa xuất hiện) và ASI (Super AI - siêu việt, còn lâu mới có). Hiện tại chúng ta ở kỷ nguyên ANI: chuyên môn hóa cao, không có nhận thức, dễ hallucinate. Hiểu rõ điều này giúp bạn ngừng ảo tưởng, luôn verify output và viết prompt “cầm tay chỉ việc” thay vì mong AI “tự hiểu ý”. Đừng sợ AI cướp ngôi người, hãy sợ người khác dùng ANI giỏi hơn bạn.
Đừng để phim Hollywood lừa bạn
Khi nghe đến AI, nhiều người nghĩ ngay đến Skynet trong Terminator hay Jarvis của Iron Man. Nhưng thực tế phũ phàng hơn nhiều. Thứ mà chúng ta đang dùng hàng ngày (ChatGPT, Claude…) chưa “thông minh” đến mức đó đâu.
Hiểu rõ 3 cấp độ này sẽ giúp bạn ngừng ảo tưởng và bắt đầu ra lệnh hiệu quả.
3 Cấp độ đó là:
ANI
(Học vẹt)
AGI
(Học thực)
ASI
(Siêu việt)
1. ANI - Artificial Narrow Intelligence (AI Hẹp)
Đây là thực tại của chúng ta. Tất cả AI hiện nay: ChatGPT, Google Search, Siri, xe tự lái… đều là ANI.
Đặc điểm của “Cỗ máy xác suất”:
- Chuyên môn hóa cực cao: Nó chơi cờ vua thắng kiện tướng thế giới, nhưng bảo nó nấu mì gói thì nó chịu.
- Không có nhận thức: Nó không biết nó đang làm gì. Nó chỉ tính xác suất từ ngữ tiếp theo thôi.
🗣️ Ví dụ: ChatGPT viết thơ tình rất hay. Nhưng nó không hề có cảm xúc rung động gì sất. Nó chỉ ghép những từ hay đi chung với nhau trong văn thơ lại thôi.
👉 Bài học rút ra: Khi viết Prompt cho ANI, đừng mong đợi nó “tự hiểu ý”. Bạn phải cầm tay chỉ việc từng chút một.
2. AGI - Artificial General Intelligence (AI Tổng Quát)
Đây là cái đích mà OpenAI, Google, Meta đang đua nhau tới. AGI là khi AI thông minh ngang bằng con người.
Đặc điểm của “Đồng nghiệp”:
- Học đa nhiệm: Sáng học code, chiều học vẽ, tối học tâm lý học.
- Có suy luận logic: Biết tự đặt câu hỏi ngược lại, biết phản biện.
- Thích ứng: Ném vào môi trường mới vẫn sống tốt.
⚠️ Lưu ý: Hiện tại (2025-2026), chúng ta CHƯA có AGI thực sự. Mấy ông trên Twitter hay hype là “AGI is here” thì 90% là lùa gà thôi. Đừng tin.
👉 Bài học rút ra: Khi AGI xuất hiện, Prompt Engineering sẽ chuyển từ “ra lệnh” sang “hợp tác”. Nhưng giờ cứ tập trung vào ANI đã.
3. ASI - Artificial Super Intelligence (Siêu Trí Tuệ)
Đây là lãnh địa của khoa học viễn tưởng. ASI là khi AI thông minh gấp tỷ lần bộ não thông minh nhất của loài người cộng lại.
Lúc này, chúng ta sẽ như những con kiến đang cố gắng hiểu vật lý lượng tử. ASI có thể giải quyết ung thư, biến đổi khí hậu trong 1 nốt nhạc. Hoặc nó có thể… xóa sổ loài người vì thấy chúng ta phiền phức. Ai mà biết được?
Tại sao dân Prompt Engineer cần quan tâm?
Vì bạn cần biết mình đang điều khiển cái gì.
- Bạn đang làm việc với ANI: Nên đừng đối xử với nó như Thần thánh. Nó cũng có thể Halucinate (chém gió) bất cứ lúc nào. Luôn luôn Kiểm chứng (Verify).
- Bạn đang chuẩn bị cho AGI: Những tư duy logic, cấu trúc prompt bạn học hôm nay sẽ là nền tảng để bạn làm việc với những hệ thống mạnh mẽ hơn trong tương lai.
Tóm lại
🧙♂️ Chúng ta đang ở kỷ nguyên ANI. Đừng sợ AI cướp ngôi loài người (ít nhất là chưa phải bây giờ). Hãy sợ những thằng người khác biết dùng ANI giỏi hơn bạn.
Action: Lần tới khi AI trả lời sai, đừng chửi nó ngu. Hãy nhớ nó chỉ là ANI thôi. Nhiệm vụ của bạn là đưa cho nó cái Prompt xịn hơn.