[ĐẠO ĐỨC] AI Ethics & Bản Quyền: Dùng AI Cho Đúng
📌 TLDR
AI là công cụ, không phải tác giả. Muốn an toàn, bạn phải có đóng góp thật và ghi nhận đúng cách.
Tại Sao Cần Quan Tâm?
AI viết nhanh, nhưng rủi ro lớn:
- Dính bản quyền
- Lộ dữ liệu
- Bị đánh giá là “copy-paste”
Key Mindset: AI làm nhanh, nhưng trách nhiệm vẫn là của bạn.
Part 1: Khung Đạo Đức Cơ Bản
3 nguyên tắc dễ nhớ:
- Minh bạch: cần thì phải nói có dùng AI
- Trách nhiệm: bạn chịu trách nhiệm kết quả
- Công bằng: tránh bias, tránh gây hại
Part 2: Bản Quyền & Attribution
Điểm quan trọng:
- Nội dung do AI tạo không tự động có bản quyền
- Bạn phải có đóng góp sáng tạo thật
- Nên lưu lại lịch sử prompt + chỉnh sửa
Ví Dụ Thực Tế (VN Context)
Bạn dùng AI viết bài blog, sau đó:
✅ chỉnh lại cấu trúc
✅ thêm ví dụ từ trải nghiệm thật
✅ thêm góc nhìn riêng
→ lúc đó mới “có dấu vân tay” của bạn
Templates Sẵn Dùng
Template 1: Prompt có dấu ấn cá nhân
Hãy viết bản nháp về [chủ đề].
Sau đó tui sẽ chỉnh lại bằng trải nghiệm cá nhân và ví dụ thật.
Giữ tone: [giọng văn của tui].Template 2: Checklist trước khi đăng
Kiểm tra:
1) Có thêm ví dụ thật chưa?
2) Có chỉnh lại giọng văn chưa?
3) Có kiểm chứng fact chưa?
4) Có ghi chú AI hỗ trợ nếu cần?Troubleshooting
Issue 1: Nội dung quá “AI”
Fix: thêm trải nghiệm + góc nhìn cá nhân
Thêm 1 ví dụ thật từ dự án của tui.Issue 2: Sợ dính bản quyền
Fix: tránh copy nguyên văn + thêm phân tích riêng
Không dùng lại câu chữ y nguyên, hãy viết lại theo giọng của tui.Action Plan (Checklist)
- Chọn 1 bài AI viết trước đây
- Thêm ví dụ thật + góc nhìn cá nhân
- Kiểm tra nguồn dữ liệu
- Lưu lại prompt + edit để làm bằng chứng
- Viết note “AI hỗ trợ” nếu cần
Kết Luận
Key idea: AI không có “bản quyền”, bạn mới là người chịu trách nhiệm.
Muốn an toàn, hãy luôn để lại dấu vân tay của bạn.